>VEEG ziet eruit als een gewone bezem, maar dat is het niet. Deze bezem vertelt het verhaal over een bijzondere samenwerking tussen ontwerpers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, en hoe goede productvormgeving hen helpt een plek te vinden in deze maatschappij.

Ontwerpen van arbeid

De bezem >VEEG is ontworpen door Dick van Hoff in opdracht van social design stichting Social Label. Social Label, opgericht door Petra Janssen en Simone Kramer, zet zich in om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt opnieuw een plek te geven in de maatschappij. Door het talent van deze mensen voorop te stellen kan een relevant product worden ontworpen dat zij zelf kunnen produceren. Zo biedt Social Label een oplossing op maat, waarbij design een cruciale rol speelt.

Wij ontwerpen arbeid. – Social Label

Design is de sleutel

Om die oplossingen op maat te bieden koppelt Social Label opdrachtgevers (vaak zorginstellingen of buurtwerkplaatsen) aan een ontwerper. Samen kijken ze wat voor werk bij de mensen past en wat voor product daaruit kan komen. Vereiste is dat het een bruikbaar product wordt, een product waarmee mensen een ambacht leren en een product dat bovendien verkoopbaar is. Het resultaat wordt vervolgens opgenomen in de collectie van Social Label.

>VEEG gemaakt van oude fietsframes.

Samenwerking met Dick van Hoff

In het geval van de bezem >VEEG was het buurtbedrijf Cambio dat bij Social Label aanklopte. Cambio biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werkplekken in de plantsoenendienst of de fietswerkplaats. In productontwerper Dick van Hoff vond Social Label de juiste partner voor dit project. Van Hoff staat bekend om zijn liefde voor het maakproces met no-nonsense functionele producten als resultaat.

Van fietsframe naar bezem

Maar omdat zowel de plantsoenendienst als de fietswerkplaats van Cambio al goed functioneerden, was het voor Dick van Hoff niet direct duidelijk wat voor product er moest komen. Met fietsen werken lag op zich voor de hand, maar een nieuwe fiets maken was overbodig: dat konden ze zelf. De mensen leken al precies te doen waar ze goed in waren, en er leek dus helemaal geen nieuw product nodig.

Wel was Van Hoff onder de indruk van de opzet van Cambio: dit bottum-up initiatief is bedacht door een groep buurtbewoners die zélf verschil wilden maken. Deze groep aanpakkers ging op eigen initiatief aan de slag om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te helpen én de buurt schoner en leefbaarder te maken. Het was precies die ‘handen uit de mouwen’-mentaliteit die de grootste inspiratiebron bleek voor een nieuw product. De stoere bezem die Van Hoff ontwierp, gemaakt van afvalmateriaal uit de fietswerkplaats, kwam symbool te staan voor de werkwijze van Cambio.

Bij het ontwerpen van producten vertrek ik het liefst vanuit een materiaal of techniek. In het geval van Cambio werd verrassend genoeg vooral de mentaliteit van het bedrijf de grootste inspiratiebron. – Dick van Hoff

De medewerkers van Cambio aan het werk in Deventer.

Ontwerpen van het productieproces

Om de bezem te maken werden buizen van afgedankte fietsframes geselecteerd en aan elkaar gelast. Allereerst moesten de werknemers bij Cambio deze techniek zelf onder de knie krijgen. Om de bezem vervolgens echt op de markt te brengen moest een productielijn worden opgezet. Van Hoff hielp hierbij, maakte samen met de jongens uit de werkplaats de eerste prototypes en leerde ze hoe te lassen. De bezem kreeg de naam >VEEG en kwam er in verschillende modellen: een zachte bezem voor binnen, een harde voor buiten, en een kinderbezem.

Mijn rol in dit project is dat ik het idee van de bezem heb bedacht, mijn visie op het product heb gedeeld en anderen heb gemobiliseerd. Ik ben de bedenker geweest, maar ik zie mezelf hier niet als de ontwerper die in de spotlight moet staan. De spotlight is voor de mensen die het product maken. – Dick van Hoff

Ontwerpen als holistische aanpak

Hoewel het natuurlijk goed is dat afvalmateriaal in dit project een nieuwe functie krijgt, is dat aspect hier niet het belangrijkste. Wat >VEEG een bijzonder product maakt is dat het om veel meer draait dan het eindresultaat. Het is de samenwerking tussen de betrokken partijen en de impact die deze aanpak heeft op de mensen in de werkplaats, die de waarde van het product creëert.

Dick van Hoff omringt door de samenwerkingspartners van Cambio.

Een bezem om mee te pronken

En dat is ook de belangrijkste uitleg voor de prijskaartje. Want €60 voor een bezem is flink aan de prijs. Dus waarom dan toch deze bezem? Door voor >VEEG te kiezen, koop je meer dan alleen een functioneel ding. Wat je vooral koopt, is het verhaal over mensen die – om wat voor reden dan ook – minder makkelijk meekomen en op deze manier toch hun plek in de maatschappij vinden. Dankzij de samenwerking met een ontwerper brengen ze een goed ontworpen product op de markt. En door het leren van een vak en een product te maken dat mensen mooi vinden, bouwen ze aan essentiële eigenschappen in het leven: eigenwaarde en trots. Anders dan de bezem van de bouwmarkt is >VEEG een product dat je dankzij het verhaal wil laten zien: een item dat niet in de schuur hoort, maar dat een zichtbare plek in je huis verdient.

VEEG is voor mij een bijzonder product en ook een levensles geworden. De jongens in de werkplaats bleken ondanks hun beperkingen prima gozers – ze waren veel normaler dan ik dacht. Door met ze te praten en samen aan dit product te werken, zag je ze opbloeien. Inmiddels heb ik gehoord dat een aantal van hen de laswerkplaats ontgroeid zijn en een gewone baan hebben. Dat een product zo’n impact kan hebben had ik van te voren niet kunnen bedenken. Het doet me veel en heeft me geleerd altijd open te staan voor anderen. – Dick van Hoff

[tekst loopt door onder de video.]

 

Waar te koop?

>VEEG is te koop in het Werkwarenhuis, de Social Label shop in Den Bosch. De bezems kosten €60,- per stuk. Er is een binnen en een buiten model, maar ook een extra brede werkplaatsbezem. De kinderbezem kost €40,-.

www.sociallabel.nl